Dziewięć pokoleń mobilności społecznej w Polsce, 1800–1984
Nota odautorska. Jest to obszerne polskie streszczenie i popularnonaukowe omówienie artykułu naukowego, przygotowane przeze mnie jako jego współautorkę. Nie jest to oficjalne tłumaczenie wydawcy. Zachowuję oryginalną numerację tabel i rycin, a same tabele i ryciny cytuję w wersji angielskiej.
Pełna publikacja: Marcin Wroński, Maria Jadwiga Minakowska, „Intergenerational Mobility Across Nine Generations: Evidence from Poland, 1800–1984”, Research in Social Stratification and Mobility 105 (2026), 101182.
DOI: 10.1016/j.rssm.2026.101182
Pełny artykuł dostępny bezpłatnie dla osób, które otworzą link przed 10 września 2026 r.: Share Link Elseviera
Ryciny i tabele: pochodzą z publikacji wskazanej powyżej i są reprodukowane w oryginalnej wersji angielskiej. © 2026 Elsevier Ltd. Wykorzystano je zgodnie z zasadami ponownego użycia materiałów przez autorów.
Tuż przed początkiem badanego okresu Polska zniknęła z mapy. W ciągu następnych dwóch stuleci odzyskała niepodległość, przeżyła dwie wojny światowe, Zagładę, przesunięcie granic i komunizm. Można by oczekiwać, że każda z tych katastrof całkowicie wymieniła ludzi stojących na szczycie społeczeństwa.
Nasze dane pokazują coś bardziej złożonego. Polska elita rodzinna okazała się zaskakująco trwała. Jej sieć przetrwała rozbiory, wojny i pierwsze dziesięciolecia Polski Ludowej. Nie była jednak zamkniętą kastą niezmiennych dynastii. Wchłaniała ludzi nowych, zwłaszcza tych, którzy już wcześniej znajdowali się blisko jej obrzeży. O jej ciągłości decydowały nie tylko relacje między rodzicami i dziećmi, lecz także małżeństwa, linie żeńskie oraz rozległa sieć dalszych krewnych.
Badanie przeprowadziliśmy na podstawie ponad 1,2 miliona rekordów genealogicznych. Śledzimy dziewięć kolejnych kohort polskiej elity, od 1800 do 1984 r., oraz ich powiązania rodzinne aż do szóstego stopnia. Dzięki temu możemy zobaczyć to, czego nie pokazują klasyczne badania ograniczone do par ojciec-syn: społeczną siłę całych rodzin i sieci rodzinnych.
